သေနတ်ပြောင်းဝမှ မြစ်ဖျားခံသော ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် မွန်အမျိုးသားတို့၏ ကံကြမ္မာလှိုင်းလုံး။ အပါးဟံမွန်

လူမျိုးတစ်မျိုး၊ အမျိုးသားတစ်ရပ်အတွက် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် တန်းတူညီမျှရေးကို ရှာဖွေရာတွင် "အကြမ်းမဖက် ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစဉ်" နှင့် "လက်နက်ကိုင်ခုခံရေးလမ်းစဉ်" တို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အမြဲတစေ ဒွန်တွဲငြင်းခုံလာခဲ့ကြသည့် မဟာဗျူဟာများဖြစ်သည်။ အချို့သော မွန်ခေါင်းဆောင်များသည် အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေးဖခင် မဟတ္တမဂန္ဒီ၏ အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်နှင့် တိဘက်ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် ဒလိုင်းလားမား၏ အကြမ်းမဖက် ငြိမ်းချမ်းရေး လှုပ်ရှားမှုများကို စံနမူနာပြုလိုကြသည်။ သို့သော် သမိုင်း၏ လက်တွေ့သင်ခန်းစာများသည် တစ်ခါတရံ အလွန်ခါးသီးလှသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစဉ်ကို ကမ္ဘာက အသိအမှတ်ပြုသော်လည်း လက်တွေ့တွင် တိဘက်လူမျိုးများသည် အင်အားကြီး တရုတ်အစိုးရ၏ ဝါးမြိုမှုအောက်တွင် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ကင်းမဲ့နေဆဲဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ကျော်ကြာ ကုလသမဂ္ဂ (UN) ၏ ထိရောက်မှုမရှိသော ရှုတ်ချမှုများကြားတွင် တိဘက်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် အမျိုးသားလက္ခဏာများသည် တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် "အင်အားမရှိလျှင် တရားမရနိုင်" ဟူသည့် ကမ္ဘာ့အမှန်တရားကို ပေါ်လွင်စေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း အမေရိကန်၏ အဏုမြူဗုဒ္ဓကမ္ဘာကို အဆုံးသတ်ခဲ့မှုနှင့် ကျူးဘားဒုံးပျံအရေးအခင်းတွင် ဆိုဗီယက်၏ စစ်ရေးအင်အားကြောင့် အမေရိကန်က တိုက်ရိုက်စစ်မဆင်ရဲခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်များက စစ်ရေးအင်အား (Military Might) သည်သာ နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် လုံခြုံရေး၏ အဓိကကျောရိုးဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။

မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ဇာတ်ခုံတွင်လည်း ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) သည် ၎င်းတို့၏ ကြီးမားလှသော စစ်ရေးအင်အားကြောင့်သာ လုံးဝဥဿုံ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ "ဝ ဒေသ" ကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဗဟိုအစိုးရ၏ စွက်ဖက်မှုကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း မြန်မာ့အခင်းအကျင်းသစ်နှင့် မွန်အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှု၏ ကွဲပြားခြင်းများ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရခေတ်မှသည် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအထိ သွားခဲ့သော "ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအတွင်းမှ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲ" မျှော်လင့်ချက်များသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနှင့်အတူ လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီး ရွေးကောက်ပွဲလမ်းကြောင်း လုံးဝပိတ်ဆို့သွားချိန်တွင် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသည် "အကြမ်းမဖက် လမ်းစဉ်" မှ "လက်နက်ကိုင် ခုခံတော်လှန်ရေး လမ်းစဉ်" သို့ တစ်မျိုးသားလုံး အသွင်ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။

ဤအလှည့်အပြောင်းတွင် မွန်အမျိုးသား လှုပ်ရှားမှုအတွင်း မဟာဗျူဟာမြောက် ကွဲပြားမှုများ သိသာစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (NMSP - ဗဟို)-စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း စစ်ကောင်စီနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ဆွေးနွေးမှုအချို့ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်ကောင်စီ၏ ကတိကဝတ်မတည်မှုနှင့် စစ်အာဏာရှင်စနစ်အောက်တွင် ဖက်ဒရယ်ရရှိရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ထင်ရှားလာသည့်အတွက် ဝေဖန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

မွန်ပြည်သစ်ပါတီ-စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး (NMSP-AD)፦ စစ်ကောင်စီနှင့် ဆွေးနွေးနေခြင်းသည် မွန်အမျိုးသားတို့၏ ရည်မှန်းချက်ကို မရောက်နိုင်ဟု ရှုမြင်ကာ၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှ ခွဲထွက်၍ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို လက်နက်ကိုင်တော်လှန်မည့်လမ်းစဉ်ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး အင်အားစုများ၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ကဲ့သို့သော မဟာမိတ်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ရေးအရှိန်မြှင့်တင်နေသည်။

မွန်ပြည်နယ်ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (MSFC)፦ နိုင်ငံရေးအရ ပေါ်ပေါက်လာသော ကောင်စီဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိညာဉ် (FDC) အောက်တွင် မွန်ပြည်နယ်၏ အနာဂတ်နိုင်ငံရေးအတိုင်းအတာကို အရပ်ဘက်၊ နိုင်ငံရေးဘက်မှ ပုံဖော်နေသည်။

မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ (MUP)፦ ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပါတီနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သော အခြေခံရှိသည့်အတွက် စစ်ကောင်စီ၏ ကော်မရှင်အောက်တွင် ဆက်လက်ရပ်တည်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း၊ လက်ရှိ စစ်ပွဲအရှိန်မြင့်မားလာသော ခေတ်ရေစီးကြောင်းတွင် နိုင်ငံရေးအရ လှုပ်ရှားခွင့် နယ်မြေ ကျဉ်းမြောင်းလာသည့် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

လက်ရှိကမ္ဘာ့အခြေအနေနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး ရိုက်ခတ်မှု

ယနေ့ ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းသည် ယူကရိန်း-ရုရှားစစ်ပွဲ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခများနှင့် အမေရိကန်-တရုတ် မဟာဗျူဟာပြိုင်ဆိုင်မှုများကြောင့် မတည်ငြိမ်မှုများ မြင့်တက်နေသည်။ ကုလသမဂ္ဂသည် ကမ္ဘာ့ပဋိပက္ခများကို ထိရောက်စွာ မဖြေရှင်းနိုင်တော့ဘဲ "အင်အားအခြေပြု အကျိုးစီးပွား လွန်ဆွဲပွဲ" များသာ လွှမ်းမိုးနေသည်။

မြန်မာ့အရေးတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ ဘီလီယံနှင့်ချီသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်း အပါအဝင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာထွက်ပေါက်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ တည်ငြိမ်ရေးကိုသာ လိုလားပြီး၊ စစ်ကောင်စီရော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် (EAOs) များကိုပါ ကစားကွက်ရွှေ့နေသည်။ အမေရိကန်နှင့် အနောက်အုပ်စုကမူ BURMA Act မှတစ်ဆင့် NUG နှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကို နည်းပညာနှင့် ရန်ပုံငွေ အကူအညီများ ပေးနေသော်လည်း တိုက်ရိုက်စစ်ရေးစွက်ဖက်ရန် အလှမ်းဝေးနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့ အမျိုးသားကံကြမ္မာကို မိမိတို့၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအင်အားအပေါ်တွင်သာ တည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်သည်။

အနာဂတ်သုံးသပ်ချက်နှင့် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်ဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များ

မွန်အမျိုးသားတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ ဖက်ဒရယ်မွန်ပြည်နယ် တည်ဆောက်ရေးနှင့် မွန်ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု ရေရှည်ရှင်သန်ရေးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဗျူဟာမြောက် ပြင်ဆင်ရန် အကြံပြုလိုပါသည်။

၁။ စစ်ရေးအင်အားကို ဗျူဟာမြောက် မြှင့်တင်ခြင်း (Military Resurgence) လွန်ခဲ့သော အပစ်ရပ် ၃၁ နှစ်တာကာလအတွင်း NMSP ၏ စစ်အင်အား ယုတ်လျော့သွားခဲ့မှုသည် သင်ခန်းစာဖြစ်သည်။ ယခု NMSP-AD ၏ ပေါ်ထွက်လာမှုနှင့်အတူ မွန်လူငယ်များကို စစ်ပညာ၊ နည်းပညာ (အထူးသဖြင့် ဒရုန်းနှင့် ခေတ်မီစစ်ဆင်ရေးများ) လေ့ကျင့်ပေးကာ မွန်အမျိုးသားတပ်မတော်၏ စစ်အင်အားကို အရေအတွက်ရော အရည်အချင်းပါ အဆမတန် တိုးချဲ့ရမည်။ စစ်ရေးအင်အား တောင့်တင်းမှသာ အနာဂတ် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာတွင် အခိုင်အမာ ဗီတိုအာဏာဖြင့် စားပွဲဝိုင်းတွင် စကားပြောနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

၂။ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအင်အားစုများအကြား "မွန်အမျိုးသား ညှိနှိုင်းရေးပလတ်ဖောင်း" တည်ဆောက်ခြင်း လက်ရှိတွင် NMSP, NMSP-AD, MSFC နှင့် MUP တို့အကြား ကွဲပြားမှုများ ရှိနေသော်လည်း "မွန်အမျိုးသားကံကြမ္မာ" ဟူသည့် ဘုံရည်မှန်းချက်အောက်တွင် ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်မှ ညှိနှိုင်းမှုများ (Behind-the-scenes dialogue) ပြုလုပ်ရမည်။ စစ်ရေးအရ တော်လှန်သူက တော်လှန်ပြီး၊ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးအရ နေရာယူထားသူများကလည်း မွန်ပြည်သူတို့ ထိခိုက်မှုနည်းအောင် ကာကွယ်ပေးသည့် "တလှည့်စီ ကစားကွက်" (Double-track strategy) ကို စနစ်တကျ အသုံးချသင့်သည်။

၃။ NUG နှင့် မဟာမိတ်များအကြား ဟန်ချက်ညီစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း MSFC နှင့် NMSP-AD တို့အနေဖြင့် NUG, CRPH တို့နှင့် ဖက်ဒရယ်အာမခံချက်များအတွက် တရားဝင် ကတိကဝတ်များ ရယူထားရမည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ကရင် (KNU) အပါအဝင် အိမ်နီးချင်း တိုင်းရင်းသားတပ်ဖွဲ့များနှင့် နယ်မြေပဋိပက္ခမဖြစ်စေရန် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်စာချုပ်များ ခိုင်မာစွာ ချုပ်ဆိုထားရန် လိုအပ်သည်။ ၄။ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားအမွေအနှစ်ကို "ခံစစ်မှ ထိုးစစ်" သို့ ပြောင်းလဲခြင်း

တိဘက်တို့ကဲ့သို့ မိမိတို့စာပေ ပျောက်ကွယ်မသွားစေရန် တော်လှန်ရေးနယ်မြေများနှင့် မွန်ဒေသများတွင် "မွန်အမျိုးသား ပညာရေးစနစ်" ကို ပိုမိုအားကောင်းအောင် ပံ့ပိုးရမည်။ ခေတ်သစ် ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ မွန်စာပေနှင့် သမိုင်းကို ကမ္ဘာသိအောင် ဖော်ထုတ်ပြီး လူငယ်များအကြား အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် ရှင်သန်နေအောင် သွေးမြှင့်ပေးရမည်။

OMCC ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ပြည်ပရောက်မွန်အင်အားစုများကို "မွန်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်" အသွင် ပုံဖော်ခြင်း

စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအင်အားစုများအပြင် မွန်အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှု၏ စတုတ္ထမြောက် ဒေါက်တိုင်မှာ ပြည်ပရောက် မွန်အင်အားစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် OMCC (Overseas Mon Coordinating Committee) ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် လွန်စွာအရေးပါလှသည်။ OMCC သည် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးသို့ ရောက်ရှိနေသော မွန်ဒီပလိုမက်များ၊ ပညာတတ်များနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များကို စုစည်းပေးနိုင်သည့် ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။

ယနေ့ခေတ် ပြည်တွင်းစစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး ကျပ်တည်းမှုများကြားမှ မွန်လူမျိုးများ၏ အသံကို ကမ္ဘာကကြားသိစေရန် အောက်ပါအတိုင်း အင်အားမြှင့်တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာသံတမန်ရေးရာ ကွန်ရက်ချိတ်ဆက်ခြင်း (International Advocacy)፦ OMCC သည် ကုလသမဂ္ဂ (UN)၊ အာဆီယံ (ASEAN)၊ အမေရိကန်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တို့၏ အစိုးရများထံသို့ မွန်အမျိုးသားတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တောင်းဆိုချက်များနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို သံတမန်နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် အားကျိုးမာန်တက် တင်ပြရမည်။

ပြည်ပရောက် မွန်အဖွဲ့အစည်းများ ပေါင်းစည်းခြင်း (Mon National Congress အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း)፦

OMCC သည် ပုံမှန်ညှိနှိုင်းရေးအဆင့်မှသည် ပြည်ပရောက် မွန်အဖွဲ့အစည်းအားလုံး၊ မွန်ပါတီများနှင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုအားလုံးကို ပေါင်းစည်းပေးနိုင်သည့် "မွန်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်" (တစ်ခုတည်းသော အမျိုးသားကိုယ်စားပြုမျက်နှာစာ - Unified Mon Front) ဖြစ်လာသည်အထိ ဦးဆောင်မှုအခန်းကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ရမည်။တော်လှန်ရေးနှင့် အမျိုးသားရေး ရန်ပုံငွေ ရှာဖွေခြင်း (Resource Mobilization)፦ ပြည်တွင်းရှိ စစ်ရေးအရ ခုခံတော်လှန်နေသော NMSP-AD၊ နိုင်ငံရေးအရ ရုန်းကန်နေသော MSFC နှင့် မွန်အမျိုးသားပညာရေးလုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သော နည်းပညာ၊ ဘဏ္ဍာငွေနှင့် လူသားအရင်းအမြစ်များကို ကမ္ဘာအနှံ့မှ ရှာဖွေထောက်ပံ့ပေးရမည့် အဓိကတာဝန်မှာ OMCC ပေါ်တွင် ရှိနေသည်။

နိဂုံး

သမိုင်းက သက်သေပြနေသည်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုသည်မှာ အင်အားနည်းသူက တောင်းပန်၍ရသော အရာမဟုတ်ဘဲ၊ အင်အားကြီးသူကသာ ဖန်တီးနိုင်သောအရာ ဖြစ်သည်။ မွန်အမျိုးသားတို့၏ ဖက်ဒရယ်မျှော်လင့်ချက်သည် စက္ကူပေါ်က ကတိကဝတ်များ သို့မဟုတ် စစ်ကောင်စီ၏ အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲများပေါ်တွင် မတည်ရှိပါ။

ခေတ်ရေစီးကြောင်း၏ စိန်ခေါ်မှုကို ရဲဝံ့စွာရင်ဆိုင်လျက်၊ ပြည်တွင်းရှိ NMSP-AD ၏ စစ်ရေးအဟုန်၊ MSFC ၏ နိုင်ငံရေးမျှော်မြင်မှုများနှင့်အတူ ပြည်ပတွင် OMCC က ဦးဆောင်၍ မွန်အဖွဲ့အစည်းအားလုံး ပေါင်းစည်းထားသည့် "မွန်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်" သဏ္ဍာန် ခိုင်မာသော နိုင်ငံတကာ သံတမန်မျက်နှာစာကိုပါ ပူးတွဲတည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်သည်။

ပြည်တွင်းစစ်ရေး၊ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးနှင့် ပြည်ပသံတမန်ရေးရာ ဤသုံးရပ်စလုံး ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစည်းမိမှသာလျှင်၊ မွန်လူမျိုးများသည် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းသော အနာဂတ်သစ်ကို မလွဲမသွေ ဆုပ်ကိုင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါတော့သည်။

*References: (Kaowao) News Article, July 10, 2012, along with the Mon language article "Mon National Army and Peace" (ဒပ်ပၞာန်ကောန်ဂကူမန်ကဵု ပရေင်ၜိုဟ်လလမ်).* by Apar Hong Mon.MSFC Facebook page, NUG Facebook page, NMSP-AD Facebook page. BBC News, Bangkok Post, and CNN